Spady i marginesy bezpieczeństwa. Jak przygotować plik do druku

Spad i margines bezpieczeństwa dotyczą dwóch różnych obszarów projektu. Spad chroni przed pojawieniem się białej krawędzi po przycięciu, natomiast margines bezpieczeństwa zabezpiecza tekst, logo i inne ważne elementy przed zbyt małą odległością od brzegu. Poprawny plik uwzględnia oba obszary jeszcze przed eksportem do PDF.

Najczęściej stosuje się kilka milimetrów spadu z każdej strony, ale ostateczna wartość zawsze wynika ze specyfikacji konkretnego produktu i technologii. Nie należy przyjmować jednego ustawienia dla wszystkich druków wielkoformatowych, opakowań, katalogów i materiałów ciętych po obrysie.

Format netto, brutto i linia cięcia

Format netto to docelowy wymiar gotowego produktu po przycięciu, na przykład ulotki albo wizytówki. Linia cięcia wyznacza jego krawędź. Format brutto obejmuje dodatkowo spad, dlatego jest większy od formatu netto. Jeżeli projekt A5 wymaga spadu, wysyłany plik będzie miał nieco większe wymiary niż samo 148 × 210 mm.

Cięcie produkcyjne nie odbywa się z dokładnością do pojedynczego piksela. Arkusze są układane w stosie, a niewielkie tolerancje powstają podczas druku, obróbki i krojenia. Spad daje zapas obrazu poza linią cięcia, dzięki czemu minimalne przesunięcie noża nie odsłoni niezadrukowanego papieru.

Co powinno wychodzić na spad

Na spad należy wyprowadzić wszystkie elementy, które w gotowym produkcie mają dochodzić do samej krawędzi: zdjęcia, kolorowe tła, ilustracje, pasy oraz duże powierzchnie barwne. Nie wystarczy powiększyć białej strony dokumentu. To grafika musi fizycznie kontynuować się poza linią cięcia.

Nie wyciągaj na spad tekstu, logo, kodu QR ani cienkiej ramki. Takie elementy powinny znaleźć się po wewnętrznej stronie linii cięcia, w bezpiecznej odległości od brzegu.

Po co jest margines bezpieczeństwa

Margines bezpieczeństwa znajduje się wewnątrz formatu netto. Wyznacza strefę, poza którą nie powinny wychodzić informacje istotne dla odbiorcy. Chroni między innymi numery telefonów, adresy, podpisy, ceny, logotypy i drobną typografię. Nawet jeśli cięcie mieści się w tolerancji, element ustawiony tuż przy brzegu może wyglądać przypadkowo albo zostać optycznie przytłoczony.

W publikacjach wielostronicowych trzeba dodatkowo uwzględnić oprawę, grzbiet i sposób otwierania. Katalog szyty ma inne ograniczenia w środku rozkładówki niż katalog klejony. Zależność między konstrukcją a projektem opisujemy w poradniku katalog szyty czy klejony.

Ramki przy krawędzi wymagają szczególnej ostrożności

Cienka ramka biegnąca równolegle do linii cięcia uwidacznia nawet niewielkie przesunięcie. Po jednej stronie może wyglądać na szerszą, a po drugiej na węższą. Jeśli ramka jest konieczna, powinna być odpowiednio gruba i odsunięta od brzegu. W wielu projektach bezpieczniejszy oraz bardziej elegancki będzie układ bez obwódki.

Jak ustawić dokument przed projektowaniem

1. Wybierz docelowy format netto. Nie rozpoczynaj projektu od przypadkowego rozmiaru strony.
2. Sprawdź wymagania produktu. Ustal wartość spadu, bezpieczny margines i ewentualne dodatkowe linie technologiczne.
3. Włącz obszar spadu w programie. Najlepiej zrobić to przed umieszczaniem zdjęć i tła.
4. Wyprowadź elementy tła poza linię cięcia. Sprawdź każdą krawędź osobno.
5. Odsuń treści istotne do środka. Szczególną uwagę zwróć na mały tekst, logo i kody.

Czy dodawać znaczniki cięcia do PDF

Znaczniki cięcia należy dodawać tylko wtedy, gdy wymaga ich specyfikacja. W wielu automatycznych procesach produkcyjnych drukarnia potrzebuje pliku ze spadem, ale bez ręcznie dodanych paserów, opisów i skal kontrolnych. Nieprawidłowo umieszczone znaczniki mogą wejść w obszar spadu albo utrudnić automatyczne rozmieszczenie pracy na arkuszu.

Bezpieczna zasada brzmi: przygotuj poprawny format strony i spad, a ustawienia znaczników dopasuj do instrukcji konkretnego zamówienia. Pełna lista elementów technicznych znajduje się również na stronie jak przygotować pliki do druku.

Spady w ulotkach, wizytówkach i katalogach

W prostej ulotce spad dotyczy czterech zewnętrznych krawędzi. W ulotce składanej dochodzą linie łamania, które nie są liniami cięcia i nie powinny być traktowane jak brzeg strony. W wizytówkach szczególnego znaczenia nabiera położenie drobnego tekstu. W katalogach każda strona powinna mieć prawidłowy spad, ale projekt rozkładówek musi dodatkowo uwzględniać oprawę oraz kolejność stron.

Rodzaj papieru nie zmienia podstawowej funkcji spadu, ale wpływa na sposób odbioru gotowego projektu. Przy wyborze podłoża pomocny będzie poradnik jak dobrać papier do ulotki, wizytówki i katalogu.

Kontrola pliku przed wysłaniem

• format netto odpowiada zamawianemu produktowi,
• tła i zdjęcia dochodzące do krawędzi wychodzą na spad,
• ważne treści pozostają wewnątrz marginesu bezpieczeństwa,
• ramki nie biegną zbyt blisko krawędzi,
• linie składania nie zostały pomylone z liniami cięcia,
• PDF nie zawiera przypadkowych znaczników ani opisów technicznych,
• kolory i obrazy zostały przygotowane do druku; różnice między przestrzeniami opisuje poradnik RGB czy CMYK.

Najczęstsze błędy

Najczęstszy błąd to pozostawienie tła dokładnie na linii cięcia. Kolejne problemy to dopisywanie spadu przez sztuczne powiększenie całego PDF, rozciąganie zdjęcia już po zakończeniu projektu, ustawianie tekstu przy samym brzegu oraz eksport dokumentu w niewłaściwym formacie. Spadu nie da się poprawnie stworzyć przez dodanie białej ramki wokół gotowej strony.

Najkrótsza zasada do zapamiętania

To, co ma dochodzić do krawędzi, powinno wyjść poza linię cięcia. To, co musi pozostać czytelne i kompletne, powinno odsunąć się od niej do środka. Przed eksportem zawsze sprawdź wymagania wybranego produktu, ponieważ poprawny plik wynika z rzeczywistego procesu produkcji, a nie tylko z wyglądu projektu na ekranie.